Luật Công nghiệp Công nghệ số: Từ 2026, Việt Nam chính thức công nhận tài sản số?

Từ ngày 01/01/2026, Luật Công nghiệp Công nghệ số chính thức có hiệu lực, đánh bước ngoặt lịch sử khi lần đầu tiên đưa tài sản số vào hệ thống pháp luật chính thức của Việt Nam. Không chỉ tháo gỡ điểm nghẽn về định danh tài sản số, từ đây cũng sẽ mở đường cho sự phát triển của các mô hình tài chính thế hệ mới tại Việt Nam.

Từ "Vùng xám" đến Tài sản định danh pháp lý

Suốt một thập kỷ qua, thị trường tài sản số (Digital assets) tại Việt Nam vận hành trong trạng thái "không được bảo vệ". Tuy nhiên từ năm 2026, cục diện đã được thay đổi.

Lần đầu tiên trong hệ thống pháp luật Việt Nam, tài sản số được công nhận là tài sản hợp pháp theo quy định của Bộ luật Dân sự. Điều này xóa bỏ "vùng xám" pháp lý, cho phép các quyền sở hữu, chuyển nhượng và thừa kế tài sản số được bảo vệ tương tự như các loại tài sản truyền thống khác. Qua đó người sở hữu tài sản số hiện có thể thực hiện các quyền dân sự như tặng cho, để lại thừa kế hoặc bảo vệ tài sản trước pháp luật khi có tranh chấp.

Luật Công nghiệp Công nghệ số (CNCNS) cũng phân định rõ ràng các danh mục để áp dụng các cơ chế quản lý khác nhau:

• Tài sản ảo (Virtual assets) : Là một loại tài sản số có thể được dùng cho mục đích trao đổi hoặc đầu tư.
• Tài sản mã hóa (Crypto assets): Là một loại tài sản số sử dụng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số có chức năng tương tự để xác thực đối với tài sản trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao.
• Tài sản số khác

Phạm vi loại trừ: Tài sản ảo hay tài sản mã hóa không bao gồm chứng khoán, tiền pháp định kỹ thuật số và các tài sản tài chính khác đã được quy định bởi các luật chuyên ngành hiện hành

Ranh giới rõ ràng: "Tài sản đầu tư" không phải "Phương tiện thanh toán"

Dù "cởi trói" về mặt định danh tài sản, song cơ quan quản lý vẫn giữ quan điểm thận trọng và nhất quán về an ninh tiền tệ.

Trước đó, tại Công văn 5747/NHNN-PC ngày 21/7/2017 trả lời kiến nghị về việc thiết kế trung tâm máy tính Bitcoin, Litecoin và các loại tiền ảo, Ngân hàng Nhà nước lý giải:  “Tiền ảo nói chung và Bitcoin, Litecoin nói riêng không phải là tiền tệ và không phải là phương tiện thanh toán hợp pháp theo quy định của pháp luật Việt Nam. Việc phát hành, cung ứng và sử dụng tiền ảo nói chung và Bitcoin, Litecoin nói riêng (phương tiện thanh toán không hợp pháp) làm tiền tệ hoặc phương tiện thanh toán là hành vi bị cấm”.

Và Luật CNCNS cũng chỉ nhắc đến việc tài sản ảo được dùng cho mục đích trao đổi hoặc đầu tư. Như vậy, có thể hiểu đến nay, tài sản số như tiền ảo, tiền mã hóa vẫn chưa được thừa nhận là có thể sử dụng cho mục đích thanh toán. 

Tuy nhiên, “cánh cửa” vẫn đang mở ra. Từ khung pháp lý này kết hợp với Nghị quyết 05 về việc thí điểm thị trường tài sản mã hóa đang mở ra cơ hội chưa từng có cho phát triển tài sản số tại Việt Nam.

Luật Công nghiệp Công nghệ số và Nghị quyết 05: Bệ phóng mới cho tài sản số

Tháng 09/2025, sau gần 3 tháng Luật Công nghiệp Công nghệ số được thông qua, Nghị quyết 05 về việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam chính thức được áp dụng.

Nếu Luật CNCNS tạo ra nền tảng pháp lý vững chắc, thì Nghị quyết 05 đưa ra các quy tắc vận hành cụ thể trong thực tế. Nghị quyết đã sử dụng chính định nghĩa tài sản số từ Luật để áp dụng cho cơ chế thí điểm. Có thể nói Nếu không có Luật CNCNS "mở đường" thì Nghị quyết 05 sẽ thiếu đi có cơ sở pháp lý vững chắc để cấp phép cho các đơn vi thử nghiệm với tài sản mã hóa.

Sự kết hợp giữa Luật CNCNS và Nghị quyết 05 đã mở ra hành lang “vàng” cho bối cảnh tài sản số tại thị trường Việt Nam. Cơ chế thử nghiệm (Sandbox) tạo ra môi trường cho phép doanh nghiệp thử nghiệm các sản phẩm, dịch vụ tài sản mã hóa mới trong một không gian có kiểm soát trong 5 năm. Việc sử dụng tài sản mã hóa sẽ chuyển từ tự phát sang có kiểm soát, thông qua các tổ chức cung cấp dịch vụ được cấp phép bởi Bộ Tài chính. Người dùng có thể mở tài khoản tại đây để giao dịch thanh toán một cách an toàn. Cơ chế thử nghiệm trên cũng cho phép chào bán và giao dịch tài sản mã hóa dành cho nhà đầu tư nước ngoài, qua đó giúp Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn về công nghệ số trong khu vực.

Đặc biệt, Luật và chính sách  giúp tăng cường tính minh bạch và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế về phòng chống rửa tiền, mục tiêu đưa Việt Nam ra khỏi "Danh sách Xám" (Grey List) của Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính (FATF). Việc chuẩn hóa tài sản số cũng là một phần trong kế hoạch đưa kinh tế số chiếm 30% GDP vào năm 2030 và biến Việt Nam thành một trung tâm công nghệ của khu vực.

9Pay - sẵn sàng cho giai đoạn bùng nổ kinh tế số tại Việt Nam

Vừa qua, trong khuôn khổ Hội nghị công bố thành lập Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) tại Việt Nam do Thủ tướng chủ trì. 9Pay đã được xác nhận là 1 trong 10 tổ chức đầu tiên trở thành thành viên của IFC tại Đà Nẵng. Việc được công nhận là một thành viên của IFC với lĩnh vực hoạt động chính là Trung gian tiền tệ (bao gồm trung gian thanh toán) giúp 9Pay hiện thực hóa ý tưởng, ứng dụng blockchain để tối ưu các dịch vụ B2B hiện có, đặc biệt là hỗ trợ Thu hộ - Chi hộ và Chuyển tiền xuyên biên giới. 

Sự hiện diện của 9Pay cũng được xem là “mắt xích” kết nối giữa thị trường quốc tế và nội địa, góp phần hình thành một hệ sinh thái tài chính đa dạng.  Ông Nguyễn Quang Thịnh, Giám đốc 9Pay, khẳng định: “Với vai trò thành viên, chúng tôi cam kết tuân thủ các chuẩn mực về phòng chống rửa tiền và quản trị rủi ro, đồng thời nghiên cứu, áp dụng các giải pháp thanh toán tiên tiến, hướng đến lĩnh vực tài sản số, thanh toán số và ngân hàng số, phục vụ nhu cầu của các đối tác ví điện tử và ứng dụng quốc tế khi tham gia thị trường Việt Nam, đặc biệt tại Đà Nẵng”.

Tham khảo: thuvienphapluat, NO&T Asia Legal Review No.105 (September, 2025)